Παρατηρώντας τα σημεία των καιρών. Η ιδιαίτερη σημασία της πολυγλωσσίας στον σύγχρονο κόσμο.
Η πολυγλωσσία πλέον αποτελεί το βασικό ‘’ γρανάζι ‘’ για τα θεμέλια του σύγχρονου κόσμου και και την προσωπική ανάγκη κι επιδίωξη των περισσότερων νέων ανθρώπων. Είναι γεγονός πως τόσο οι μετανάστες όσο και οι εργαζόμενοι στην παγκόσμια οικονομία, μέσω της γλωσσικής αλληλεπίδρασης, συντάσσουν ξανά από την αρχή τους κανόνες της επικοινωνίας. Στην σημερινή εποχή είναι καταγεγραμμένα 7.000 διαφορετικά γλωσσικά ιδιώματα, ένας εντυπωσιακός αριθμός ανά την εμφύλιο, ο οποίος όμως, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι καταδικασμένος κατά τη διάρκεια των πενήντα επόμενων ετών, να περιοριστεί. Σε κάθε περίπτωση όμως, αυτό το στατιστικό αποτελεί μια γρήγορη απόδειξη αναφορικά με το πόσο μεγάλη είναι η ανθρώπινη ανάγκη για επικοινωνία.
Η εκμάθηση ξένων γλωσσών αδιαμφισβήτητα αποτελεί αναγκαίο εργαλείο επαγγελματικής ανέλιξης, παράλληλα όμως και δορυφόρο μεταξύ διαφορετικών λαών και πολιτισμών, ένα σημείο ουσιαστικής επαφής, συμβάλλοντας στην εξάλειψη κοινωνικών φαινομένων που διχάζουν την ανθρώπινη οντότητα, όπως η ξενοφοβία, η μισαλλοδοξία και ο ρατσισμός. Τα σημεία των καιρών, φέρνουν τους λαούς σε καθημερινή τριβή, θέτοντας τον ρόλο της εκπαίδευσης μπροστά στην ευθύνη του να γεννήσει τους επόμενους πολίτες του κόσμου.
Η σημασία της εκμάθησης ξένων γλωσσών είναι να καλλιεργήσει τον σεβασμό στη διαφορετικότητα, στην αλληλοκατανόηση και στο αστείρευτο ενδιαφέρον για τις διαφορετικές κουλτούρες. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς πως μέσα από τη μελέτη της ιστορίας, του πολιτισμού, της κουλτούρας και των πιο απλών καθημερινών συνηθειών συμπολιτών μας από άλλα σημεία του κόσμου, μπορούμε να εξελίξουμε το πνεύμα μας, την αυτοπεποίθησή μας και να πάμε ένα βήμα πιο πέρα. Το να ακούει κανείς μία γλώσσα είναι απλά ένας ήχος στα αυτιά του. Το να μπορεί όμως να την καταλαβαίνει είναι μεγαλείο, είναι ένας τρόπος να ανοίγουμε τους πνευματικούς μας ορίζοντες και να σπάμε τα σύνορα του μυαλού και του κόσμου μας.
Οι ξένες γλώσσες διδάσκονται επαρκώς σε μία χώρα, όταν αυτή είναι ανοιχτή προς τον κόσμο. Η ελληνική κοινωνία είναι γνωστό πως είναι πολύγλωσση. Ενδεικτικά, μετά από πρόσφατες στατιστικές σε κάθε σχολική τάξη φοιτούν 1-4 δίγλωσσα παιδιά που έχουν ως μητρική γλώσσα (κυρίως την αλβανική, ρωσική, τουρκική, ρομά). Με δεδομένη την πολυπολιτισμικότητα των σύγχρονων κοινωνιών, η καλλιέργεια της πολυγλωσσίας συνεπάγεται ουσιαστικά με την καλλιέργεια ενός πνεύματος αλληλοαποδοχής και αρμονικής συνύπαρξης.
Η γλωσσική-πολιτισμική ιδιοσυγκρασία των κρατών-μελών ήδη έχει ξεκινήσει να υφίσταται ως το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό της ταυτότητας των μελλοντικών Ευρωπαίων. Είναι ήδη φανερό πως η σημασία των γλωσσών αυξάνεται σταδιακά και πως η πολυγλωσσία γίνεται ολοένα και περισσότερο το βασικό χαρακτηριστικό της Ευρώπης, ένα γεγονός που ήδη παρατηρείται στην Ελβετία, το Λουξεμβούργο και το Βέλγιο, όπου η σημασία της πολυγλωσσίας είναι για εκείνους αλληλένδετη με την οικονομική ευημερία των πολιτών τους.
Επιπλέον, ένα σημαντικό στοιχείο είναι αυτό που δίνουν οι Grin και Vaillancourt, οι οποίοι έχουν αποδείξει τα οικονομικά οφέλη τα οποία προσφέρει σε κάθε πολίτη η πολυγλωσσία. Γι’ αυτό τον λόγο η σημασία των γλωσσών στην Ευρώπη διαρκώς διογκώνεται και σίγουρα θα αποτελέσει νέα πρόκληση για τους ερευνητές της πολυγλωσσίας, για τους υπεύθυνους του γλωσσικού σχεδιασμού και για εκείνους που διαμορφώνουν τις γλωσσικές πολιτικές.
Η πολυγλωσσία, αποτελεί το βασικό συστατικό της νέας, ευρύτατης, ομοιογενοποίησης που λαμβάνει χώρα στα πλαίσια της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Είναι γεγονός άλλωστε, πως η πολυγλωσσία συνδράμει στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πιο συγκεκριμένα, η έλλειψη γλωσσικών γνώσεων μπορεί να κοστίσει στις εταιρείες την απώλεια διεθνών συμβάσεων, ενώ επιπλέον παρεμποδίζει την κινητικότητα δεξιοτήτων και ταλέντων. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα πάρα πολλοί Ευρωπαίοι τελειώνουν το σχολείο χωρίς να κατέχουν ικανοποιητικά μια δεύτερη γλώσσα. Ως προς αυτή την κατεύθυνση λοιπόν, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη θέσει ως προτεραιότητα τη βελτίωση της διδασκαλίας και της εκμάθησης γλωσσών.
Συμπερασματικά μπορεί κανείς να αναγνωρίσει την αναγκαιότητα της πολυγλωσσίας στον σύγχρονο κόσμο. Η εκπαίδευση οφείλει να συντελεί στην άρτια προετοιμασία εκμάθησης των γλωσσών στα σχολεία, με στόχο όχι την επιφανειακή γνώση, αλλά την ουσιαστική κατανόηση των πολιτισμικών χαρακτηριστικών που λειτουργούν ως ταυτότητα της εκάστοτε γλώσσας.
Νικόλαος Παπαδόπουλος,
Καθηγητής γαλλικής γλώσσας –
Μεταπτυχιακός φοιτητής Σημειωτικής & Διαπολιτισμικής Επικοινωνίας
